(439) Zapostavljen regionalni aspekt razvoja

Piše: dr Dejan Molnar
docent na Ekonomskom fakultetu u Beogradu

Srbija je država sa izraženim regionalnim nejednakostima. Po isteku Strategije regionalnog razvoja (2007-2012), nije usvojen „krovni” dokument koji bi se bavio ovim problemom. Kroz oblast regionalnog razvoja kao da se potvrđuje ovdašnje pravilo – što je problem veći, to mu se posvećuje manje pažnje .
Bez dobro osmišljene i dosledne politike regionalnog razvoja, pojavljivaće se nova područja nerazvijenosti (delovi centralne i istočne Srbije), kao i pojedine opštine u Vojvodini. Ova nova nerazvijena područja se pridružuju tradicionalno nerazvijenim opštinama koje su koncentrisane na jugu Srbije.
Ukoliko se uporedi pozicija naše zemlje na planu dostignutog nivoa ekonomske razvijenosti (mereno bruto domaćim proizvodom po stanovniku) sa prosekom EU-28, može se uočiti da se Srbija nalazi na približno 35 odsto proseka zemalja članica Unije. Pomenuto ekonomsko zaostajanje države za prosekom EU ima i svoju regionalnu dimenziju. Naime, najrazvijeniji region (Beograd) je na nivou razvijenosti od oko 60 odsto proseka EU, dok je najnerazvijeniji region (južna i istočna Srbija) na nivou razvijenosti od oko 22 procenata proseka EU. Zaključujemo da su u našoj zemlji prisutni veliki regionalni dispariteti (oko 2,7:1).
Politika regionalnog razvoja Srbije se pod uticajem posledica svetske ekonomske krize suočava sa dodatnim izazovima. Na jednoj strani postoji sve veće raslojavanje područja po pitanju ekonomske razvijenosti i razvojnih potencijala, dok je sa druge strane u toku proces strukturnih reformi i fiskalne konsolidacije, koji sužava mogućnosti (finansijske, pre svega) za vođenje aktivne podsticajne politike regionalnog razvoja. U tom smislu, naročito je bitno da se nov strateško-institucionalni okvir politike regionalnog razvoja uskladi sa budžetskim planiranjem na svim nivoima i sistemom za upravljanje pristupnim fondovima EU.
Vlada Republike Srbije je u 2015. godini izvršila institucionalne promene u oblasti regionalnog razvoja donošenjem Zakona o ulaganjima kojim je osnovana nova institucija – Razvojna agencija Srbije (RAS). Ova nova agencija je pravni naslednik Nacionalne agencije za regionalni razvoj (NARR) i Agencije za strana ulaganja i promociju izvoza (SIEPA). Razvojna agencija Srbije je, prema članu 27. Zakona o ulaganjima, osnovana radi obavljanja razvojnih, stručnih i operativnih poslova podsticanja i realizacije direktnih ulaganja, promocije i povećanja izvoza, razvoja i unapređenja konkurentnosti privrednih subjekata, ugleda i razvoja Republike Srbije u oblasti privrede i regionalnog razvoja. Ostaje otvoreno pitanje da li će ova novoosnovana institucija uspeti da bude adekvatan subjekat regionalnog razvoja, bez adekvatnog institucionalnog okvira za vođenje regionalne politike.

FacebookTwitter