KO I KAKO UPRAVLjA ZAŠTIĆENIM PODRUČJIMA NA TERITORIJI GRADA

Propadanje prirodnih dobara

Borba za osnivanje ustanove „Rezervati prirode” trajala je oko deceniju. Počela je donošenjem strateških dokumenata iz oblasti ekologije početkom dvehiljaditih, a kada su „Rezervati” konačno osnovani 2013. godine kao javno preduzeće, stigle su optužbe dela javnosti da će ono služiti za uhlebljenje partijskih kadrova, te da osnivanje ovakvog preduzeća nije potrebno. Sadašnje stanje specijalnog rezervata prirode Carska bara to demantuje, pokazujući da upravljanje zaštićenim područjima treba poveriti javnoj službi, u ovom slučaju gradskoj ustanovi.
Javna ustanova „Rezervati prirode” se trenutno stara o belom dudu, hrastu lužnjaku, Županijskom parku i specijalnom rezervatu prirode „Ritovi donjeg Potisja”.
Postoji sedam kategorija zaštićenih područja, a na teritoriji Grada Zrenjanina nalaze se tri. To su spomenici prirode – Županijski park, hrast lužnjak i beli dud, zatim parkovi prirode – jezero Rusanda i specijalni rezervati prirode – Ritovi donjeg Potisja, Okanj bara i Carska bara. Ovo Zrenjanin čini teritorijom sa bogatim biodiverzitetom, navodi direktor Ustanove „Rezervati prirode” dr Dejan Jovanov.
– Upravljanje ovim zaštićenim područjima trebalo bi da bude centralizovano, ekonomski racionalno, stručno i transparentno, što najčešće može da obezbedi samo javna služba – smatra Jovanov. Ipak, trenutni upravljači navedenih zaštićenih područja, pored Ustanove „Rezervati prirode”, jesu i nevladina organizacija, privatna firma i zdravstveni centar. Oni nemaju kapaciteta, volje, a ni interesa za zaštitu prirode.
– Okanj barom trenutno upravlja „Okanj”, društvo za zaštitu životne sredine, koje, uz svo poštovanje prema njima, ima kadrovske i finansijske probleme da upravlja specijalnim rezervatom. Parkom prirode Rusanda upravlja Zdravstveni centar „Banja Rusanda”, koji ništa od obaveza nije ispunio, što je donekle i razumljivo jer je u pitanju udaljavanje od njihove osnovne delatnosti. Carskom barom upravlja Ribarsko gazdinstvo Ečka, kod kojeg ne vidim motiv za bavljenje zaštitom prirode. Stanje Carske bare je dugogodišnje propadanje bez zaustavljanja – upozorava on.
Slučaj da je privatna firma upravljač zaštićenog područja jeste presedan u Srbiji, kazao je i Stevan Čorokalo, predstavnik JU „Rezervata prirode”.
Potreba da Grad interveniše u zaštiti prirodnih predela definisana je još 2003. godine u lokalnom ekološkom akcionom planu, a u Strategiji održivog razvoja iz 2005. navedena je potreba da se osnuje javna služba koja bi se bavila zaštitom prirode. Osam godina kasnije, u septembru 2013. godine, osnovano je Javno preduzeće „Rezervati prirode”. Oni su prošle jeseni od preduzeća, likvidacijom, postali ustanova, zbog izmena Zakona o budžetskom sistemu i Zakona o privrednim društvima, po kojima lokalna samouprava više nije mogla da finansira javna preduzeća.
Dejan Jovanov i Stevan Čorokalo govorili su i na tribini „Zaštićena područja prirode na teritoriji Grada Zrenjanina”, koju je organizovao Zrenjaninski socijalni forum u Kulturnom centru.

  • CARSKA BARA
    Više od deset godina Grad i nevladine organizacije (NVO) sprovode inicijative kako bi Vlada na predlog Ministarstva promenila upravljača nad Carskom barom: – NVO su podnosile prijave da Ribarsko gazdinstvo nema prečišćivače za otpadne vode i da zagađuje Carsku baru. Vi napišete, slikate i snimite dokaze inspektoru, a on dođe i napiše: za vreme mog boravka nije ispuštana otpadna voda. Carska bara je tema, koju kada pomenete državnom organu, imate osećaj da odskoče od stolice – navodi Čorokalo.

 

  • RITOVI I RUSANDA
    U vreme kada je osnovano JP „Rezervati prirode”, Ritovi donjeg Potisja bili su u procesu proglašenja za specijalni rezervat prirode. Nakon toga JP „Rezervati prirode” preuzima upravljanje nad ovom zaštićenom teritorijom. Proces promene upravljača nad parkom prirode Rusanda počeo je juna 2016. godine, kaže Dejan Jovanov: – Tada je proces skoro okončan, međutim, nad javnim preduzećem je proglašena likvidacija i moralo se krenuti iz početka. Na odluku kojom bi se promenio upravljač, primedbe je stavila Direkcija za vode Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva, ne zbog ustanove, već zbog neslaganja u pogledu eksploatacije vode. Procedura je u toku, a koliko će trajati, zavisi od truda Pokrajinskog sekretarijata za urbanizam i zaštitu životne sredine – kaže on.

Milana Maričić

 

 

Milana Maričić

FacebookTwitter